De lezing katholiek sociaal denken door Erik Borgman
Op 20 januari hield emeritus hoogleraar en theoloog Erik Borgman op uitnodiging van de werkgroep ‘Weg van geloven’ een lezing over katholiek sociaal denken. Dit denken vindt zijn oorsprong aan het einde van de 19e eeuw, toen paus Leo XIII zich in een encycliek uitsprak over het arbeidersvraagstuk. In een tijd van groeiende rijkdom én toenemende armoede benadrukte de kerk dat de samenleving er moet zijn om iedereen goed te laten leven.
Volgens Borgman is het katholiek sociaal denken geen vast programma, maar een manier van kijken naar mens en samenleving. Het wijst ons een weg om opnieuw verbonden te raken met wat uit beeld is geraakt. Mensen zijn op elkaar aangewezen en van nature sociale wezens. Geluk ontstaat niet in individualisme en concurrentie, maar in verbondenheid met anderen. In die zin biedt dit denken een moreel kompas, dat richting geeft aan keuzes in het leven.
Alles hangt met elkaar samen: mensen zijn met elkaar en met God verbonden. Als het met één iemand niet goed gaat, raakt dat altijd de gemeenschap. Iedereen doet ertoe en ieder mens heeft een rol.
Autonomie en menselijke waardigheid zijn belangrijke waarden. Mensen moeten zelf kunnen bepalen wat zij goed vinden, maar die vrijheid gaat altijd samen met verantwoordelijkheid en het besef dat niet alles mogelijk is. Borgman waarschuwde voor het voortdurend beoordelen en meten van elkaar; juist door ruimte te laten voor verschil kan samenleven ontstaan.
Paus Franciscus roept volgens Borgman op om naar de periferie te gaan, naar mensen en situaties die buiten beeld dreigen te raken. Iedereen moet mee kunnen doen. Als er afstand ontstaat, ligt de verantwoordelijkheid bij jezelf om de ander op te zoeken. We hebben elkaar nodig.
Het goede ontstaat wanneer mensen de ruimte krijgen om bij te dragen en verantwoordelijkheid te nemen, ook al is samenleven altijd onvolmaakt. Juist in die imperfectie kan een samenleving menswaardig en betekenisvol zijn.
@Foto en verslag van Charles Verwimp
